İMAMIN GAYRETİ TARİHİ BİR MEZARI KURTARDI

Haber: Turgay Ayhan

Rize'de kurulduğu günden bu yana yaptığı değişik ve ilgi çekici çalışmalarla adını duyuran Çınar Eğitim Kültür ve Yardımlaşma Derneği, Camiler ve Din Görevlileri Haftası'nın kutlandığı bugünlerde yine güzel bir çalışmayla karşımıza çıktı.

Kurulduğu 2006 yılından bu yana Rize'nin tarihi dokusunu inceleyen derneğin başkanı ve sitemiz köşe yazarlarından araştırmacı tarihçi Recep Koyuncu, bu kez de, geçmişte Rize'de müftülük yapmış bir şahsiyetin mezarlığını ortaya çıkartarak vatandaşların bilgisine sundu.

Bugüne kadar Rize'de Osmanlı döneminden kalma 3 bin 500 mezar taşını tesbit eden Koyuncu, yaptığı arazi çalışmaları sonucunda geçmişe ışık tutabilecek bir çok şahsiyetin bugüne kadar belli olmayan mezar kitabelerini bulduğunu ifade ederek, "1888-1894 yılları arasında ilimizde müftülük yapan bu zatın mezarlığı adeta bir çöplük yeri gibiydi. Daha da önemlisi kimse bu mezarlıkta böyle bir şahsiyetin varlığından bile haberdar değildi. Geçen yıl bulduğumuz bu mezarlığın çevre düzenlemesini yapmak için il müftümüz İlyas Serenli hocamıza müracaat ettiğimizde bize gayet anlamlı bir yardımda bulunarak mezarlığın çevre düzenlemesini üstlendi. Bizler de dernekteki görevli arkadaşlarımla beraber bu çalışmayı seve seve yaparak bu anlamlı günde açılışını gerçekleştirmenin sevincini yaşamaktayız." dedi.

Mezarlıkta 4 tane Osmanlı döneminden kalma mezar kitabesinin bulunduğunu ve kitabelerden birinin dönemin il müftüsü olan Kösezade Hacı Hasan Efendi adlı şahsa ait olduğunu belirten Koyuncu, "Diğer iki kitabeden bir tanesi eşine ve bir diğeri de oğluna ait. Yaptığımız bu çalışmada mezar kitabelerini temizleyip kabristanlığa yeni bir düzen verdik. Meydana çıkan bu mezarlık, halk tarafından da büyük bir memnunlukla karşılandı.” şeklinde konuştu.

İl Müftüsü İlyas serenli'nin de katıldığı açılış programı İsmail Cömert hocanın yaptığı dua ile sona erdi.Çınar Eğitim Kültür ve Yardımlaşma Derneği Başkanı Recep Koyuncu, mezarlıktaki şahısa ait yaptığı araştırmalar sonucunda şu bilgilere ulaştı...

MÜFTÜ KÖSEZADE HACI HASAN EFENDİ KİMDİR?

Osmanlı dönemi ulemasından olan Kösezade Hacı Hasan Efendi, Rize Çarşı Mahallesi'nden Köseoğlu ailesindendir. Tedrisini tamamladıktan sonra girdiği ruus imtihanını kazandı. İlmi derecesi “devriye müderrisi” idi. 1888-1894 yıllarında Rize Müftülüğü’nde bulundu. Bu sırada Rize’de Kazdal Camii yukarısında bulunan ve halk arasında eski müftülerden Süleyman Efendi tarafından yaptırılmış olduğu için Müftü Efendi medresesi olarak şöhret bulmuş medresenin müderrisliğini de üstlendi. Burada ders okuttuğu talebelerinden birçokları daha sonra İstanbul’a giderek müderris ve kadı oldular. 1260 (1843) Rize doğumlu ve El-Makametü'l-Hadiye ve'l-İşrun er-Raziye Tercümesi adlı eserinin müellifi Osman Nuri Efendi de Hasan Efendi’nin talebelerindendir.

Orta Cami yakınında harap olmuş olarak bulunan Malkoçoğlu Camii’nin yeniden inşa edilerek hizmete açılmasını sağladı. Zırhoğlu Yusuf Ağa’nın kızı Sakine Hanım ile evlenmiş olup yedi çocuk babasıydı. Çocuklarından bir tanesi Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren Taşçıoğlu Camii'nde uzun yıllar imamlık görevinde bulunmuştur. 1312 yılında vefat eden Müftü Kösezade Hacı Hasan Efendi, Yeniköy Mahallesi'nde defnedildi. Mezar kitabesinin metni Rizeli müderris ve şair Agahi Efendi tarafından yazılmış ve “Hacı Hasan Efendi ruhun ilahi it şâd” mısrasında ebcetle ölüm tarihi düşürülmüştür.

Mezar taşı kitabesi şöyledir.

Hüve’l-Hayyu’l-Baki
Vah Kösezade Müftü Hacı Hasan Efendi
Göçdü makam ola ukbada nüzhet-abad
Hakka sadakat üzre ol aşina-yı feteva
Ashab haceti hep etmek idi dilşad
Fetva umuru ile meşgul-i hidmet iken
Bi’l-iltizam ederdi neşr-i ulumu mu’tad
İlmiyyeden ruus-i devriyye idi amma
Namı fazilet ile her-ca olur idi yad
Envar-ı feyz-i Hakdan her gece kabri üzre
Tâ haşre dek sirac-ı rahmet olsun ikad
Ruhun anıp da bir ah Agahi dedi tarih
“Hacı Hasan Efendi ruhun İlahi et şâd”
Sene 1312